TÜRKİYE’DE PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜ

Türkiye, Ortadoğu, Hazar Bölgesi, Rusya ve Orta Asya gibi ispatlanmış petrol ve doğal gaz rezervleri bakımından zengin bölgeler ile başta AB olmak üzere enerji ithalat bağımlılığı yüksek bölgeler arasında stratejik bir öneme sahiptir.

Türkiye, 2010 yılından bu yana OECD ülkeleri arasında en yüksek enerji talep artış oranına sahip ülke konumundadır. Türkiye’nin de büyük ölçüde enerji ithalatına bağımlı olması enerji güvenliği açısından dikkat çeken bir husustur.

2014 yılında Türkiye’nin 123,9 mio ton olan birincil enerji talebinde;

  • Doğal Gaz %32,5
  • Kömür %29,2
  • Petrol %28,5  paya sahiptir.

Enerji talebinin sektörlere göre incelendiğinde ise;

  • Elektrik üretiminde %30
  • Konut ve hizmet sektörü %24
  • Sanayi %23
  • Ulaştırma sektörü %19  şeklindedir.

Birincil enerji talebinin yerli üretimle karşılanma oranı %25 olup bu oran son 10 yılın en yüksek dışa bağımlılık rakamı olan %75’e tekabül etmektedir.

Petrol Önemli

Türkiye’nin petrolde ithalata bağımlılık oranı %93,6 iken doğal gazda bu rakam %99,2 ‘dir.

2015 yılında petrol ithalatı yapılan ülkeler;

  • Irak %29
  • Rusya %18
  • İran %14
  • Hindistan %8
  • Suudi Arabistan %6.5
  • ve diğer muhtelif ülkeler

Türkiye’de doğal gazın yaklaşık %50’si elektrik üretimi için kullanılmaktadır.

2015 yılında doğal gaz ithalatı yapılan ülkeler ise ;

  • Rusya %55
  • İran %16
  • Azerbaycan %13
  • Cezayir %8   şeklindedir.

2015 yılında Türkiye üretilebilir petrol rezervi 334,5 mio varil olarak hesaplanmıştır. Yeni keşif yapılmadığı takdirde kalan üretilebilir ham petrol rezervinin 19 yıllık bir ömrü bulunmaktadır.

2015 yılında Türkiye doğal gaz rezervi 3,7 mia m3 olarak hesaplanmış olup, kalan ömrü ise 9,3 yıldır.

Türkiye’nin büyük saha sınıfına giren 500 mio varilden büyük rezervi olan sahası bulunmamaktadır. Petrol sahalarının %7’si orta saha, diğerleri yani %93’ü küçük saha sınıfındadır.

Ankonvansiyonel gazın aranmasına ve üretimine yönelik çalışmalar, petrol fiyatlarının düşük seyretmesine rağmen Güneydoğu Anadolu ve Trakya’da devam etmektedir.

2014 yılında 189 adet, 2015 yılında ise 62 adet kuyu açılmıştır. %67’lik bu düşüş petrol fiyatlarının düşmesinden dolayıdır.

Mart 2016 itibariyle Türkiye toplam 28 kule ile Avrupa’nın en fazla sondaj yapılan ülkesi konumdadır.

Türkiye’de sadece Tüpraş’a ait rafineriler bulunmaktadır. Bunlar, İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman rafinerileridir. Aliağa’da projesi devam eden ve 2018 yılında bitirilmesi planlanan 4 mia USD değerindeki rafineri inşaatı devam etmektedir. Bu yatırım Azerbaycan petrol şirketi Socar’a aittir. Bu şirket Petkim’in sahibi konumundadır.

TPAO, son yıllarda arama faaliyetlerini Akdeniz ve Karadeniz deniz alanlarına yönlendirmiş durumdadır. Yurtdışında ise Azerbaycan, Irak, Rusya, Afganistan ve KKTC ‘de faaliyetlerini sürdürmektedir.

2015 yılında TPAO’nun devam ettirdiği projeler;

  • Batı Raman Sahası Petrol Üretimini Yükseltme Projesi,
  • Garzan Su Enjeksiyon Projesi,
  • Batı Kozluca WAG Projesi,
  • Petrol ve Doğaz Gaz sahalarını Geliştirme Projeleri,
  • Kuzey Marmara ve Değirmenköy Sahaları Yer Altı Doğal Gaz Depolama Projesi,
  • Batı Karadeniz Arama, Üretim ve Geliştirme Projesi’dir.

Öte yandan, TPAO, bazı yabancı şirketlerle ortaklıklar kurarak kara ve deniz alanlarında arama faaliyeti yürütmektedir.

2012 yılında Barbaros Hayrettin Paşa sismik gemisi satın alınmıştır. Bu kapsamda, bu gemi tarafından sağlanan deniz alanlarına ilişkin veriler TP ekiplerince yorumlanmaktadır.

Doğal Gaz

İlaveten doğal gaz depolama faaliyeti mevsimlere göre ve boru bakımları vs. nedenlerden dolayı önem arzetmektedir. Bu kapsamda, TPAO, gaz ithalat ve/veya toptan satış lisansına sahip firmalar ( Botaş, Shell, Akfel, Avrasya, Aygaz, Bosphorus, Enerco ) ile doğal gaz depolama sözleşmesi imzalamış olup, depolama hizmeti vermektedir.

TP’nin 2015 yılında 425 mio USD’si yurtiçi, 1,6 mia USD’si yurtdışı olmak üzere 2,06 mia USd yatırım gerçekleştirmiştir. Son 10 yılda yapılan yatırım harcaması 12,49 mia USD’dir.

Hidrokarbon kaynaklarının naklinde Türkiye’nin köprü konumunda olduğu projeler ;

  • Bakü – Tiflis – Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı
  • Irak – Türkiye Ham Petrol Boru Hattı
  • Bakü – Tiflis – Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı
  • Samsun – Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı
  • Trans – Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı
  • Türkiye – Yunanistan Enterkonnektörü
  • Irak – Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı

Sonuç olarak, hem üretim de hem diğer tarafta tüketimde büyük enerji sahalarının ortasında yer alan Türkiye enerji güvenliği açısından kilit ülke konumundadır. İlaveten teknolojik gelişmelerle birlikte kendi kara ve deniz sahalarımızda yeni rezervlerin keşfi de mümkün olabilecektir. Bu bağlamda, TPAO’nun sermayesinin daha da yükseltilmesini, yurtiçi ve yurtdışında önemli bir petrol şirketi haline gelmesi de önem arz etmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.